Robert Bosch Hayatı ve Buluşları
Posted by admin on February 20th, 2008
Alman sanayici Bosch motorlu araçlar için elektrik donanımı üreten dünya çapında başta gelen firmayı küçük bir tesisatçı dükkanından başlayarak kurdu. 20. yüzyılın başında hemen hemen her otomobile takılan manyetoyu geliştirerek dünya çapında ünlendi.
Bosch Schwaebische Alb daÄŸlarında bir köy olan Albeck’de bir çiftçi ailesinin oniki çocuÄŸunun onbirincisi olarak dünyaya geldi. Ailesinin baÅŸlıca gelir kaynağını, arabacıların geceledikleri ve atlarını deÄŸiÅŸtirdikleri bir han oluÅŸturuyordu. Tren hattı döşendiÄŸinde ailece Ulm’e taşındılar. Bosch ince tesviyecilik dalındaki çıraklığını tamamladıktan sonra ülkesinden ayrıldı. 1884′te ABD’ye giderek burada Thomas Alva Edison ile birlikte çalıştı ve ardından da Ä°ngiltere’ye gitti. Ondan iki yıl sonra da 10.000 marklık bir sermaye ile Stuttgart’ta bir tesisat, ince tesviyecilik ve elektroteknik ÅŸirketi kurdu. 1887′de bir arkadaşının kızkardeÅŸi olan Anna Kayser ile evlenerek iki çocuk sahibi oldu.
Bosch, bir makinacı kalfa ve bir çırak çocukla birlikte her türlü elektrik tesisatı onarıyor ve telefon, ev telgrafı ve paratoner (yıldırımsavar) gibi aygıtları monte ediyordu. 1887′de gazlı motorlar için ürettiÄŸi manyetoyu izleyen yıllarda giderek geliÅŸtirdi. Elde ettiÄŸi baÅŸarılar yüzünden tesisatçı firmasının kapasitesini gözünde büyüttü. Yeni makine alımı için fazla yatırım yaptı ve 1890′da parasal sıkıntıya düştü. Ancak 1897′de ekonomik sıkıntısını atlatabildi.
Kendisi tarafından üretilen manyeto artık bir motorlu araca, bir Dioa-Bouton Üç Tekerleklisine takılabildi. Bosch bundan beş yıl sonra kesin başarıya ulaştı. Proje mühendisi Gotdob Honold bujilerle bir yüksek gerilim manyetosu geliştirdi. Bir aygıt ateşleme hızı ve dakiklik açısından tüm rakip firmaların ürünlerinden üstündü. Ayrıca hızlı çalışan benzinli motorların geliştirilmesi üzerinde etken oldu. Aradan çok geçmeden Bosch hemen hemen bütün büyük otomobil firmalarından sipariş almaya başladı.
Yeni yüzyıla girdikten birkaç ay sonra, bu arada 45 kiÅŸi çalıştıran Bosch, Stuttgart’a taşındı. Elektroteknik fabrikasını plânlarken ABD’de edindiÄŸi deneyimlerden yararlandı. Modera iÅŸ bölümünü göz önünde tutarak imalathanelerini donattı. Sık sık “Kızıl Bosch” olarak nitelendirilen sanayici, Almanya genelinde ancak 1918′de kabul edilen 8 saatlik iÅŸ gününü 1906′da uygulayarak sosyal tutumunu kanıtladı.
1910′da fabrikasında çalışanlara Cumartesileri öğleden sonra izin verdi. DiÄŸer iÅŸletmelerin çoÄŸunda o tarihte haftada altı tam gün çalışılıyordu. Åžirketi 1913′te 7 haftalık bir işçi mücadelesine sahne olunca, Bosch iÅŸverenler birliÄŸine katıldı. O tarihe kadar bu örgüte üye olmayı reddetmiÅŸti.
Birinci Dünya Savaşı patlak vermeden önce Bosch ürünlerinin % 90′ını dış ülkelere satıyordu. Åžirketi, motorlu taşıtlar için buji, ışık makinesi, akü, starter, far vb. parçalardan oluÅŸan ilk standart elektrikli donanımı sunuyordu. Ä°ngiltere, Fransa ve ABD’de kendi ÅŸirketleri ve temsilcilikleri bulunmaktaydı. Her ne kadar savaÅŸ baÅŸladığında dış ülkelerden saÄŸladığı kazanç elden gittiyse de, savaÅŸ için yaptığı üretim bunu kat kat çıkartıyordu. Bosch bu kazancının büyük bir bölümünü Neckar kanalının inÅŸası için kurulan bir vakfa devretti. 1916′da firmasını anonim ÅŸirkete çevirdi.
Her zaman teknikteki yenilikleri göz önünde bulunduran Bosch, Birinci Dünya Savaşı sona erdikten sonra araÅŸtırmaya büyük paralar ayırdı ve iÅŸletmesini giderek büyüttü. Özel hayatında 20′li yıllarda kaderin birkaç sillesine katlanmak zorunda kaldı. OÄŸlu mültipl skleroz hastalığından öldüğü gibi, çocuÄŸunun ölümünü kabullenemeyen karısı da geçirdiÄŸi ağır depresyonlar yüzünden hastanelerde bakılmak zorunda kaldı. Bosch 1926′de boÅŸandı ve bir yıl sonra Margarete Woerz ile evlenerek bir kız çocuk sahibi oldu.
Yine 1927′de çalışanlara ÅŸirkette uzun yıllar çalıştıktan sonra, emekliliklerinde parasal destek saÄŸlayan Bosch Yardımı adı altında toplumsal bir kuruluÅŸu hayata geçirdi. Ne var ki, 30′lı yılların başındaki dünya ekonomik buhranı 1937′den beri Robert Bosch GmbH adını taşıyan bu kuruluÅŸu da etkiledi. Satışlar hissedilir derecede gerilerken çalışanların kimisine yol vermek gerekti.
Bosch’ un fabrikaları Ä°kinci Dünya Savaşı’nda geniÅŸ çapta yıkıldılarsa da kendisi buna tanık olmadı. Åžirketin kurucusu 1942 yılinda 80 yaşında Stuttgart’ta hayata veda etti. Fabrikaları yeniden inÅŸa edildikten sonra üretim yelpazesine buzdolapları ve diÄŸer elektrikli ev aletleri eklendi.
