Denizaltı Nasıl Çalışır?
Posted by admin on February 21st, 2008
Denizaltıların batırılmasını sağlayan teknik, ilk geminin yapılışından beri bilinen ve işe yaradığı istisnasız her seferinde kanıtlanan tekniktir, yani geminin içine su soldurmak. İçine su dolunca batmayan bir gemi henüz olmamıştır, asıl problem batan gemiyi su yüzüne geri çıkartmaktır.
Denizaltının batması için suyun kaldırma kuvvetini yenmek gerekir, bunun için de “kontrollü batırma” olarak bilinen bir operasyon gerçekleştirilir. Denizaltılar, iç içe geçmiş iki gemidir. Dışarıdan görünen dış kabukla içeride insanların bulunduğu hacim arasında balast tankları bulunur, bu tanklara doldurulan su ile geminin kütlesi artırılır ve denizaltı batar.
Denizaltı yüzeydeyken bu balast tankları havayla doludur yani bir anlamda geminin yoğunluğu sudan düşüktür, haliyle suyun kaldırma kuvveti baskın çıkar ve gemi yüzer. Denizaltıyı batırmak için balast tanklarının vanaları açılır, içerideki hava dışarı çıkarken tankların içine su dolar. Geminin kütlesel yoğunluğu artıp suyun yoğunluğunu geçtiği zaman denizaltı batmaya başlar. Gemiyi tekrar yüzeye çıkarmak için bu tankların içine hava basılır, basınçlı hava yüzünden tanklardaki su dışarı çıkmak zorunda kalır ve gemi yükselir. Dalış ve yükselişin dilenen açılarla gerçekleşmesi için geminin kuyruğunda bulunan kanatlar kullanılır. İstenen derinliğe ulaşıldığında bu kanatlar sayesinde geminin yüzeye paralel konuma gelmesi sağlanır.
Nükleer olmayan denizaltılar, bir dizel ve bir elektrikli motora sahiptir, ayrıca büyük enerji hücreleri, daha basit anlatımla büyük pilleri bulunur. İçten yanmalı motorlar oksijene ihtiyaç duyduğundan, oksijen de bir denizaltının en kıymetli kaynaklarından olduğundan sadece yüzeye çıkıldığında kullanılırlar. Yüzeydeyken piller şarj edilir ve su altında elektrik gücü kullanılır. Elektrik motorları dizel motorlar kadar kuvvetli değildir ve zaten nükleer denizaltılar da bu yüzden üretilmiştir. Nükleer olmayan bir denizaltı, acil bir durumda yüzeyden fazla uzaklaşmadan dizel motorları ile çalışabilir, gerekli oksijen şnorkellerle sağlanırken egzoz dışarı atılır. Nükleer güçle çalışan gemiler yapılana kadar denizaltılar sadece saldırı veya düşmandan saklanma konumundayken su altında hareket ediyordu, normal zamanlarda sıradan bir gemi gibiydi. Bugün ise denizaltılar su altında su üstündekinden daha hızlı hareket eder. Nükleer bir denizaltı, teorik olarak bir yıl boyunca su altında kalabilir. Nükleer denizaltıların reaktörleri, elektrik elde etmek için kullanılan reaktörlere çok benzer, sadece daha küçüktürler ve kullanılan plütonyum daha yoğunlaştırılmıştır.
Soluduğumuz havada normalde yüzde 78 Nitrojen, yüzde 21 Oksijen, yüzde 0,9 Argon ve yüzde 0,1 Karbondioksit bulunur. Bir insan nefes verdiğinde bunun yüzde 4,5’u Karbondioksittir. Nitrojen ve Argon ile bir alışverişimiz yok ama oksijen bizim için hayati önem taşıyor, havadaki oksijen azalırsa boğuluyoruz bildiğiniz gibi. Bir denizaltının içindeki havanın Oksijeninin tazelenmesi, Karbondioksitinin filtre edilmesi şart. Nefesimizdeki nem için de bir şeyler yapılmalı. Oksijeni basınçlı tanklardan temin edebilir ya da kendimiz yapabiliriz. Bugün tercih edilen yöntem, oksijeni imal etmektir. Bunu da suyun elektrolizi ile ya da kimyasal yollarla yapabiliriz. Denizaltılarda ve uçaklarda oksijen elde etmek için kimyasal yöntemler kullanılır. Sodyum klorid, ısıtıldığında oksijen üretir, 15 kilosu ile büyük bir denizaltının 4 günlük oksijen ihtiyacı karşılanabilir. Kalsiyum hidroksit ile Karbondioksit süzülür. Nem konusu ise mekanik olarak halledilir. Motorlardan çıkan gazlar, toz ve partiküller de filtrelendikten sonra denizaltının içinde bir dağ havası ve çiçek kokusu hakim olur…
Birçok denizaltıda deniz suyunu filtre eden sistemler vardır. İlkokul deneylerini hatırlayın, bu sistemler suyu buharlaştırıp tekrar yoğunlaştırarak içindeki her türlü yabancı maddeden ayırırlar. En büyük denizaltılar günde 150,000 litre su saflaştırabilir, bu suyun çok büyük bir kısmı ise motorları soğutmak için kullanılır.
